Rośliny barwierskie, które uprawiamy w ogrodach

W Polsce występuje ponad 100 gatunków roślin, które były lub są wykorzystywane jako barwniki. Nieliczne z nich są używane w gospodarstwie domowym do barwienia pisanek bądź jako naturalne barwniki spożywcze. Jednakże wiele gatunków uprawia się po prostu jako dekoracje ogrodu. Sprawdź, które rośliny barwierskie ogrodowe są najpiękniejsze!

Rośliny jednoroczne, dwuletnie i byliny wykorzystywane jako barwniki

Krokosz barwierski (Carthamus tinctorius) uprawia się w Polsce jako roślinę jednoroczną. Nadaje się m.in. na drugi plan rabat. Dorasta do 130 cm wysokości, kwitnie latem. Rurkowate kwiaty są zebrane na szczytach pędów w kuliste kwiatostany. Dawniej dostarczały barwniki: żółty i czerwony. Służyły do produkcji „hiszpańskiej czerwieni”.

Czasem w mieszankach „łąki kwietne” występuje farbownik lekarski (Anchusa officinalis). Dodatkowo można kupić sadzonki i stworzyć z nich m.in. naturalistyczne rabaty. Bylina dorasta do 90 cm wysokości. Kwitnie na fioletowo, od maja aż do października. Nadaje się na kwiat cięty. Jej korzenie były wykorzystywane do produkcji czerwonego barwnika. Roślina miała także znaczenie w ziołolecznictwie.

Rdest wężownik (Polygonum bistorta) jest sadzony przy oczkach wodnych i stawach. Zwraca na siebie uwagę cylindrycznymi, jasnoróżowymi kwiatostanami osadzonymi na szczycie pędów. Bylina kwitnie od maja lub czerwca do lipca. Kłącze nadaje się do farbowania wełny na żółto oraz wytwarzania czerwonego atramentu.

Dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum) dziś jest znany głównie jako roślina lecznicza. Jednocześnie to atrakcyjny gatunek do ogrodu, np. sadzony na rabatach i w ogrodach skalnych. Warto wiedzieć, że jego kwiaty zaprawione ałunem bądź alkoholem służyły do barwienia tkanin (wełny i jedwabiu). Roślina barwierska kwitnie od lipca do sierpnia. Tworzy atrakcyjne, żółte kwiaty i drobne. Ozdobą są także ciemnozielone, błyszczące liście.

Jako rośliny barwierskie wykorzystywano lub wykorzystuje się również chaber bławatek, kosaciec żółty, kocanki piaskowe, wrzos pospolity, żywokost lekarski i wiele innych.

Krzewy i drzewa – średnio wysokie i wysokie rośliny barwierskie do ogrodu

Orzech włoski uprawia się w ogrodzie głównie dla smacznych owoców. Niedojrzałe służą do produkcji leczniczej nalewki, po dojrzeniu są natomiast spożywane na surowo, dodawane do ciast i deserów. Drzewo znane jest ze swoich właściwości allelopatycznych, tj. wydziela związki, które mogą hamować rozwój innych roślin. Dlatego często sadzi się go w...odosobnieniu. Jednocześnie główna substancja aktywnie czynna znajdująca się m.in. w liściach i owocostanach – juglon – to brązowy barwnik.

Na terenie wilgotnym, np. w ogrodzie bagiennym warto posadzić olszę czarną (Alnus glutinosa). Drzewo dorasta do 25 m wysokości. Ma okazałe rozmiary, ale jego korona jest luźna. Osłoni przed nadmiernym słońcem, ale nie spowoduje nadmiernego zacienienia. Kora drzewa dostarcza czarnego barwnika.

W ogrodzie warto posadzić bez czarny (Sambucus nigra), który przydaje się w kuchni i domowej apteczce. Kwiaty są wykorzystywane m.in. do przyrządzania lemoniady, owoce zaś służą m.in. do produkcji nalewek. Owocujący bez czarny to raj dla ptaków. Należy jedynie unikać sadzenia bezpośrednio przy podjeździe dla samochodu, placu zabaw czy ławce (problem fioletowych...odchodów). Sok z owoców dawniej był wykorzystywany jako kosmetyk, do barwienia brwi i rzęs. Oprócz tego to barwnik jedwabiu (ciemnoczerwony bądź brązowy). Do dziś wykorzystuje się go do poprawy koloru wina.

Inne rośliny barwiarskie w ogrodzie z grupy drzew i krzewów to kalina koralowa (Viburnum opulus), berberys zwyczajny (Berberis vulgaris) oraz czeremcha zwyczajna (Padus avium).

Rośliny barwiarskie ogrodowe – podsumowanie

Rośliny barwierskie są w przydomowych ogrodach traktowane raczej jako ciekawostka, bez praktycznego wykorzystania. Uprawia się je ze względu na inne zalety, zwłaszcza walory dekoracyjne. Wiele z powyższych gatunków można kupić w szkółce drzewek owocowych Drzewka-Faworytka.